ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ :
giweather joomla module
Σάββατο, 22 Φεβρουαρίου 2020 - 2:04:33μ.μ.

banner468x60

21
Απριλίου

"Η Ανανέωση του Μύθου στην Τέταρτη Διάσταση του Γιάννη Ρίτσου" Α' μέρος της Πιπίνας Δ. Έλλη

Κατηγορία Πεζογραφία

Η Τετάρτη Διάσταση σχεδιάστηκε από τον Γιάννη Ρίτσο για να συμπεριλάβει τα μακρά ποιήματα τα οποία έγραψε  μετά από το 1956 και ως και το 1972.

Ανάμεσα σε αυτά συμπεριλαμβάνονται τα ακόλουθα: Η Σονάτα υπό το Σεληνόφως(1956)2, Φιλοκτήτης  (1965)3, Ορέστης  (1966)4, Αίας(1969)5,  Χρυσόθεμις(1970)6, Ελένη(1970)7 και Η επιστροφή της Ιφιγένειας(1972)8.  Ανάμεσα σε ετούτα τα αριστουργήματα διακρίνεται η Σονάτα υπό το Σεληνόφως, καθώς σε ετούτο, δε χρησιμοποιείται επεκτατικά ένας συγκεκριμένος μύθος, όπως συμβαίνει στα άλλα ποιήματα9  της αυτής συλλογής του. Υπό το πρίσμα αυτό, το συγκεκριμένο ποίημα επιδέχεται διάφορες ερμηνείες10.


Το ποιόν των ποιημάτων της Τέταρτης Διάστασης:  Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των ποιημάτων της συλλογής, Τέταρτη Διάσταση, είναι η αξιοποίηση αρχέτυπων μύθων και των ηρώων τους, έτσι ώστε να παρουσιάζουν μία σύνθεση που συνίσταται από  αυτοβιογραφικά, μυθικά  και ιστορικά στοιχεία. Δια μέσω της πολυσήμαντης σύνθεσής τους, ο ποιητής εκφράζει την αγωνία του, την πικρία, το πάθος για τη ζωή, τον φόβο του Θανάτου και την αποδοχή του, την αγανάκτηση, το θυμό, την απογοήτευση, την ευθύνη έναντι του εαυτού του και των άλλων, τον απολογισμό των πράξεων στο παρελθόν, την ελευθερία, την υποκρισία, τον έρωτα, την ομορφιά, την ευτυχία, το γήρας, την μοναξιά, την ματαιότητα μία άλλη σύνθεση συναισθημάτων η οποία εκφράζεται με τον τίτλο της συγκεκριμένης συλλογής ποιημάτων:  Τέταρτη Διάσταση. Η πολύτροπη διαδικασία και η τεχνική των ποικίλων διαστάσεων των ηρώων και των καταστάσεων, εντός των οποίων ετούτοι  ενεργοποιούνται, αποτελούν αδιάσειστα στοιχεία με τα οποία ο Γιάννης Ρίτσος  καθιστά το περιεχόμενό τους διαχρονικό.


Κοινά κριτήρια των ποιημάτων της Τέταρτης Διάστασης:  Τα κοινά κριτήρια των ποιημάτων της Τετάρτης Διάστασης είναι ο μύθος, ο ήρωας του μύθου σε μονόλογο, ένας ακροατής, η αιφνίδια μεταφορά από τον σύγχρονο κόσμο στον μύθο και τανάπαλιν -με μία, φαινομενικά, απλή μετακίνηση, η οποία δεν προκαλεί ανωμαλίες στη συνέχεια της ιστορίας-, η μάσκα ή το προσωπείο του πρωταγωνιστή, αξιοσημείωτο στοιχείο, καθόσον του επιτρέπει να φιλοσοφεί, και να συλλογίζεται στο παρόν, για το παρελθόν.  


Οι αξιολογήσεις του Γ. Ρίτσου, πηγάζουν από την προσωπική αισθητική επαφή του με τις καταστάσεις ή τις συνθήκες, που επικρατούν εντός ενός συγκεκριμένου, κοινωνικού-πολιτικού-οικονομικού χώρου, του ελληνικού και κατά κυριότητα στη διάρκεια  της περιόδου που ακολουθεί «μετά τον κατακλυσμό του 1956»11 -, όπως τις συνέλαβε και τις συνειδητοποίησε μέσα από τα βιώματά του.  Αυτή τη συγκεκριμένη περίοδο ο Ρίτσος, και το έργο του περαιτέρω, υφίστανται αλλαγές. Αποδέχεται τη νεωτεριστική ποίηση και την κοινωνική επανάσταση και  καθώς ακολουθεί και υιοθετεί του νεωτερισμούς της ρωσικής ποίησης, τα δύο ετούτα στοιχεία συγχωνεύονται.  Στο μελέτημά του: Περί Μαγιακόφσκη , αποκαλύπτει ότι εμψυχωτής του, υπήρξε το αντικείμενο της μελέτης του: ο Μαγιακόφσκη12.  Ο Γ. Ρίτσος ο οποίος γράφει υπό την επίδραση των ιστορικών γεγονότων στην ελληνική πραγματικότητα, κάποτε αποβαίνει λιγότερο ποιητής και περισσότερο επαναστάτης13. Η ποίησή του που περιφέρεται γύρω από το άτομό του, εκφράζει την έντονη διαμαρτυρία  του που πηγάζει μέσα από την αγάπη του προς την ελευθερία14. Ζευγαρώνει με αυτή την ‘αγαπημένη του’, δημιουργώντας  ποίηση.  


Ο Μύθος, η ανανέωσή του και η υπέρβαση στην Τέταρτη  Διάσταση: Η προσκόλληση του Γ. Ρίτσου στον μύθο και στο υπερβατό αφενός και η επαναστατικότητά του αφετέρου, αμφότερα ζωτικά στοιχεία, κάθε άλλο παρά μειώνουν την ποιότητα των έργων του.  Η χρήση του μύθου και του υπερβατού, τον βοηθούν να εκφράσει τις παρατηρήσεις του για εκείνα που πρωτίστως έχουν άμεση σχέση με το άτομό του και όχι με τον αναγνώστη. Μακριά από το οικείο περιβάλλον του και εντός της απομόνωσης η οποία του επιβάλλει η εξορία του -επομένως ακούσια-, συναντά την μοναχικότητα και περιβαλλόμενος από αυτή, δραπετεύει από αυτή, δημιουργώντας. Σε ετούτη την κατάσταση, στην παρουσία των ομοιοπαθών-ομοϊδεατών  (αριστερών) και στην διαρκή παρακολούθηση των φρουρών, οφείλεται η εμφανής επαναστατικότητά του.  
Για την ανανέωση του αρχέτυπου μύθου, στα ποιήματα της Τέταρτης Διάστασης, ο Γ. Ρίτσος, επιδέξια χρησιμοποιεί ποικιλία καλαισθητικών εργαλείων: λογοτεχνικές εκφράσεις, εντυπωσιακές εικόνες, μεταφορές, παρομοιώσεις, φιλοσοφικούς συλλογισμούς και όλα αυτά σε συνδυασμό με μία φανταστική θεατρική σκηνή  στην οποία πρωταγωνιστεί ατόφια η τραγικότητα. Με την συσστράτευση ετούτων των  στοιχείων πετυχαίνει τον στόχο του, τουτέστιν να εκφράσει τις πλούσιες σε νοητική ευλυγισία και ώριμη ευαισθησία, σκέψεις του. Τα χαρακτηριστικά –επίσης και για το μήκος τους- ποιήματα, θα μπορούσαν κάλλιστα να αποδοθούν στη θεατρική σκηνή με την κατάλληλη διασκευή. Χαρακτηριστικό πλεονέκτημά τους και ταυτόχρονα αρωγός προς αυτή την κατεύθυνση, αποτελεί ο περιορισμένος αριθμός ηρώων, στοιχείο που επαυξάνει τη δραματικότητα της πλοκής.  


Ο ποιητής Ρίτσος στους ρόλους του ανατόμου της ψυχής: ψυχαναλυτής: Στις ποιητικές δημιουργίες της Τέταρτης Διάστασης, ο Γ. Ρίτσος, αποκαλύπτει τις επιπλέον ικανότητές του, κυρίως  όταν ενδύεται  ρόλους ‘ανατόμου’ των μυθικών χαρακτήρων του ή μεταμορφώνεται σε δεινό ψυχαναλυτή – θεραπευτή.  Στον ρόλο ετούτο, αφού αρχικά έχει ωθήσει τον ήρωά του στην οδυνηρή ανάλυση, στη συνέχεια διευθετεί τις σκέψεις, τις προθέσεις, τους φόβους ή άλλα συναισθήματα από τα οποία ετούτος κατατρέχεται. Η κατάλυση της καταθλιπτικής πίεσης που ασκείται στον ήρωα από το παρελθόν, επιτυγχάνεται με την βαθμιαία μετακίνηση  αυτής σε πεδίο λύτρωσης. Πώς; Όταν εκείνος εξωτερικεύει τις ενδόμυχες σκέψεις του χωρίς ενδοιασμούς, απελευθερωμένος από την αγωνία της συνέπειας ή από την απειλή της τιμωρίας.  Ο τρόπος της διατύπωσης των σκέψεων του ποιητή, ανανεώνει την πνευματικότητά του, ωθώντας τον ταυτόχρονα σε ένα είδος ψυχικής ανάτασης και απολύτρωσης από τα επί μακρόν αποθεμένα στη συνείδησή του.


Η μάσκα-προσωπείο του ποιητή: Έχει ήδη αναφερθεί ότι ο ποιητής χρησιμοποιεί ως άλλοθι, έναν μυθικό ήρωα που φέρει μάσκα ή προσωπείο15. Οι ήρωές του είναι σημαίνοντα πρόσωπα γνωστά από την αρχαία Ελληνική γραμματολογία. Είναι γνωστοί, διάσημοι τραγικοί ήρωες και ηρωίδες των επών του Ομήρου και από εδώ  και των μεγάλων Ελλήνων τραγωδών. Η εκλογή τους από τον Γ. Ρίτσο είναι απόλυτα επιτυχής καθώς  ο ποιητής χειρίζεται τους μύθους και τους πρωταγωνιστές τους,  με ιδιάζοντα ευφυή τρόπο, όταν  ταυτίζει -ως ένα βαθμό- κάποια από τα πάθη τους με τα δικά του.  


Η νοητή αμφίεση η οποία ανανεώνει την τεχνοτροπία του αρχαίου ελληνικού δράματος, βοηθά τον ποιητή να επιδιώξει κάποια επιρροή και αναγνώριση στο περιβάλλον του και ίσως ακόμη κάποιο βαθμό ταύτισης των γύρω του, των αναγνωστών του, με το άτομό του, καθιερώνοντας με αυτό τον τρόπο έναν δικό του, προσωπικό κώδικα επικοινωνίας, επηρεασμένο από το οικογενειακό  και ατομικό του δράμα: την αρρώστια, την κατάθλιψη  και τη συνεχή καταδίωξή του ως μέλους του κομμουνιστικού κόμματος.


Οι κριτικοί συνδέουν την πολιτική κατεύθυνση του Γ. Ρίτσου με γεγονότα που τον επηρέασαν την περίοδο που έγραφε. Το 1956 που το σοβιετικό κομμουνιστικό κόμμα κατέκρινε τον Στάλιν και την θεοποίηση του ατόμου, το ελληνικό κομμουνιστικό κόμμα απέρριπτε τον αρχηγό του Ζαχαριάδη. Όλα ετούτα τα γεγονότα αντικατοπτρίζονται στο ήδη αναφερθέν κείμενο του Ρίτσου για τον Μαγιακόφσκι16 το 1963, όπου ο ποιητής συνδέει την απώλεια της βεβαιότητας του παρελθόντος, με την υιοθεσία μιας ποιητικής προσέγγισης λιγότερο άμεσης.17


Ο τρόπος της ανανέωσης του αρχέτυπου μύθου από τον Γ. Ρίτσο: Στα ποιήματα που εξετάζονται σε ετούτο το πόνημα, κατ’ επανάληψη, τονίζονται κάποια ουσιώδη θέματα: οι ρόλοι του πεπρωμένου, η ματαιότητα, η μοναξιά, το γήρας, η δύναμη της νεότητας και το αναπότρεπτο του θανάτου.  Εξαιρείται το ποίημα: Σονάτα υπό το Σεληνόφως, όπου δεν υπάρχει αρχέτυπο μύθου πίσω από τον μύθο του Ρίτσου.  Ο ποιητής διαπραγματεύεται, είδος εργασίας μειονότητας τσιγγάνων, η οποία σήμερα, αν δεν εθεωρείτο βάρβαρη, θα εξακολουθούσε να αποτελεί είδος διασκέδασης και εκμάθησης.  Έτσι τουλάχιστον εθεωρείτο στην εποχή του ποιητή, η περιφορά αρκούδας και οι χορευτικές της ικανότητες υπό τους ρυθμούς ντέφι, για τη διασκέδαση κυρίως των παιδιών, σε δρόμους πόλεων και αλλού,  την εποχή, κατά την οποία  ίσως και η πρωτεύουσα ακόμη τη Ελλάδας, υστερείτο ζωολογικού κήπου.  Η ηρωίδα του, η Γυναίκα με τα Μαύρα,  φέρνει ως παράδειγμα της αδυναμίας της ν’ αποφύγει τη μοίρα της, την αδυναμία της γριάς αρκούδας18 : «Μα ποιος μπορεί να παίξει ως το τέλος αυτό το παιχνίδι;» ερωτά. Στους στίχους που ακολουθούν υπογραμμίζεται η τραγικότητα μιας υποταγής, εδώ της υποταγής ζώου υπό ζυγό: «υπακούοντας στο λουρί της, στους κρίκους της, στα δόντια της / Χαμογελώντας με τα σκισμένα χείλη της / Και λέγοντας ευχαριστώ. Γιατί οι αρκούδες που γεράσανε / Το μόνο που έμαθαν να λένε είναι: ευχαριστώ, ευχαριστώ»19


Μοναξιά - Ταξική διάκριση: Στο ποίημα Φιλοκτήτης το σκηνικό αλλάζει εντελώς. Περνάμε στον ηρωισμό, του απομυθοποιημένου - ανανεωμένου μύθου, του ήρωα Φιλοκτήτη.  Κύρια θέματα η αναμονή που κουράζει και οι αρχηγοί. Οι συνέπειες είναι τραγικές, αφενός τα όνειρα των στρατιωτών τσακίζονται καθώς ετούτοι περιμένουν «υποταγμένοι», «σαν τα πρόβατα που τα οδηγούν στη σφαγή για τα συμφέροντα άλλων», κατά τη μακρά περίοδο της παραμονής τους έξω από τα τείχη της Τροίας, και αφετέρου οι αρχηγοί -άλλο «συνάφι» ετούτοι- μισούν αλλήλους εξαιτίας των πρωτείων και της αμοιβής. Ο νέος άντρας ξεχωρίζει τη μοναξιά τους πίσω από τα «γένεια» τους, που αφήνονται να μεγαλώσουν γιατί οι συγκεκριμένοι στρατιώτες αδιαφορούν για την εμφάνισή τους, άλλωστε η γενειάδα ενός καλύπτει μεγάλο μέρος του προσώπου καθιστώντας δύσκολη την αποκάλυψη της κατάθλιψης που το σημαδεύει. Ξεχωρίζει επιπλέον  τη μοναξιά τους μέσα στην ιδιάζουσα μοίρα τους, μία μοίρα που την κατατρέχει ο θάνατος, το αδέρφι του πολέμου: «στεγνή πεδιάδα στο φεγγαρόφωτο, σπαρμένη μ’ άσπρα κόκκαλα».20


Κατεστημένο:  «Προς τι, λοιπόν η επέμβασή μας; Πολύ νωρίς διδάχτηκα / Πως τίποτε κανένας δεν μπορεί να αποτρέψει...»21 , τονίζει η ηρωίδα του ποιήματος Χρυσόθεμις υπογραμμίζοντας το κατεστημένο της κοινωνίας στην οποία ανήκει. Η συνώνυμη θυγατέρα του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας, μεταφέρεται και εδώ, από τον αρχέτυπο μύθο στη διάσταση της σύγχρονης εποχής και των προβλημάτων της,  για να αποκαλυφθεί το σύγχρονο πρόσωπο του Ποιητή. Η αγωνία της καλυμμένη πίσω από το βασικό ερώτημα, «Τι φταίει, ποιος φταίει», αποκαλύπτει πως έχει πειστεί, ότι όλα είναι μοιρόγραφτα. «Από τα πριν τραβηγμένος ο κλήρος»22 , αναλογίζεται και συμπληρώνει: «Αν τούτο δεν είναι απάντηση σε τίποτε, θαρρώ πως δεν υπάρχει απάντηση». Επικρατεί η πίστη ότι η όποια απάντηση περισσεύει, ότι υπάρχει ένα κατεστημένο, καθώς άλλοι καθορίζουν και παρουσιάζουν τα πάντα ως τετελεσμένα γεγονότα. Ποιοι είναι αυτοί οι άλλοι; Οι ταγοί -οι όποιοι ταγοί- οι οποίοι άλλοτε είναι αποτέλεσμα ανθρώπινης αστοχίας και άλλοτε καταλαμβάνουν τον ρόλο τους δια της βίας.  Υπάρχει και η καλούμενη θεία δύναμη, αλλά ετούτη, οι βαθμίδες ή οι διακυμάνσεις της εξαρτώνται από το μέτρο της πίστης των θνητών.


Ανθρώπινο Πεπρωμένο:  Δίπλα στα προηγούμενα συμπεράσματα της μοναξιάς, του μοιρόγραφτου  και του a priori, έρχεται να προστεθεί και ετούτο, της ιδιάζουσας ξενιτιάς.  Στο ποίημα Ελένη, η συνώνυμη πρωταγωνίστρια, τοποθετείται στη θέση της Ελένης του Μενελάου, της ωραίας των Ελλήνων, κατά τον αρχέτυπο ελληνικό μύθο. Η ηρωίδα του ανανεωμένου μύθου, κατέχεται από τα αιώνια ερωτήματα, αυτά που βασανίζουν τους θνητούς εν γένει,  και επιπλέον από κάποια άλλα ιδιάζοντος χαρακτήρα, καθώς αφορούν συγκεκριμένες ποιότητες της γυναίκας. Παρόμοια με  την ηρωίδα  του ποιήματος Χρυσόθεμις, αναφέρεται αφενός με στην ανθρώπινη μοίρα που σημαδεύεται από τη βραχύτητα της ζωής, και αφετέρου στην «ξενητειά», όπως έντεχνα αποκαλεί την ανύποπτη εξέλιξη της νεότητας σε γήρας23. Είναι τόσο ρεαλιστική όσο και θλιβερή, ετούτη η μετάβαση που επιτελείται με το σύντομο ταξίδι της ζωής. Από την χαριτωμένη περίοδο της νεότητας του ανθρώπου, από την περίοδο της ακμής και της απόλυτης δύναμης,  στο περίεργο, στο δύσκολα αποδεκτό και αναπόφευκτο, τελικά, στάδιο μαρασμού σε όλα τα επίπεδα  της ανθρώπινης ύπαρξης.  Ετούτη η αναπόφευκτη ξενιτιά, είναι σκληρή και χωρίς πισωγυρισμό.  Είναι  η αδιαμφισβήτητη αξία των διοδίων για το υπέροχο ταξίδι της ανθρώπινης ύπαρξης που ξεκινά από το σκοτάδι της μήτρας για να εμβαπτιστεί στο φως της ύπαρξης στην αληθινή ζωή.  «Ω αυτή η ξενητειά μας μέσα στα ίδια μας τα ρούχα που παλιώνουν / Μες  στο ίδιο μας το δέρμα που ζαρώνει...»


Η ηρωίδα του Ρίτσου που μετακινείται εύκολα από το δικό της το επίκαιρο επίπεδο (του Ρίτσου),  στο άλλο του αρχέτυπου μύθου (του Ομήρου) και με το δικαίωμα της συνωνυμίας της με την ηρωίδα του, μπορεί να μιλά για την πανάκριβη ξενιτιά της Ελένης του Μενελάου από την ομορφιά της νεότητας στην ουδετερότητα του γήρατος, χωρίς καν να ενδιαφέρεται για   την άλλη πολύσημη ξενιτιά, εκείνη που κόστισε τη στράτευση στην εκστρατεία της αφρόκρεμας των ηρώων της Ελλάδας της εποχής (σύμφωνα πάντα με τον Όμηρο), σε μακρινή γωνιά  της γης -έστω ελληνικής-, για να εκδικηθούν την απαγωγή της, της ωραίας τους, από τον Πάρη, τον ανώριμο νεαρό πρίγκιπα της Τροίας (Ίλιον), και ανύποπτο για το τι θα επακολουθούσε.


Η  ξενιτιά της ηρωίδας του Ρίτσου ως Ελένης του Μενελάου, είναι κατοχυρωμένη στο  έπος του Ομήρου, με την απαγωγή της και την άφιξή της στην Τροία.  Η  επιστροφή της στην Σπάρτη, μετά από δέκα χρόνια ολέθριων πολέμων, σημαίνει ότι είναι ακόμη μία όμορφη γυναίκα, αν και όχι στην πρώτη της νεότητα, εκείνη που παρέσυρε τον Πάρη και τον ελληνικό κόσμο της εποχής της και κατά συνέπεια και στον περίφημο δεκαετή Τρωικό πόλεμο.  Η θεμιτή ξενιτιά του Γ. Ρίτσου από τη νεότητα στο γήρας και η άλλη η αθέμιτη από την Αθήνα στη Γυάρο -και αλλού-, ως εξόριστος, οριοθετεί την περιπέτειά του (και των ομοϊδεατών του)  και ενδυναμώνει  τη αντίληψη του δοκιμασμένου ιδεολόγου της αριστεράς. 

 
Στην ξενιτιά του γήρατος πλέον, η Ελένη, αποδέχεται το πεπρωμένο της με την πικρία του ανθρώπου που περνά στον κύκλο της οδυνηρής πραγματικότητας, της τρίτης ηλικίας. Διανύοντας ετούτον τον κύκλο υφίσταται την  απόλυτη επίδρασή του και τις συνέπειές της. Αισθάνεται όλο και περισσότερο αδύνατη στις εκφάνσεις της ζωής, γνωρίζει μόνο καλά, ότι η εξελικτική ετούτη μεταβίβαση την προετοιμάζει για την ολοκλήρωση του κύκλου της ύπαρξής την, στον ορατό κόσμο.  Επιστατεί ο ανθρώπινος φόβος του θανάτου, και αυτόν τον περίεργο φόβο για το άγνωστο σκοτάδι, η Ελένη24  τον εκπροσωπεί με τον πιο ηχηρό τρόπο. Εκπροσωπεί την αγωνία  του ανθρώπου που κοιτάζοντας την παρελθούσα ζωή του, αντιλαμβάνεται πώς είναι μόνο ένα βραχύβιο όν.  Η εικόνα μουσικού οργάνου -της κιθάρας- που τρέμει στον τοίχο, συνάδει με τον ανθρώπινο πανικό της ηρωίδας, για το προγεγραμμένο τέλος. «Μια μέρα θα πεθάνουμε»25, μονολογεί έτσι απλά, στοχαστικά, χωρίς πάθος, η γερασμένη Ελένη. 

 

Υπάρχει ο απλός, ο ήσυχος, ο φυσικός θάνατος εν όψει. Όταν όμως το γήρας καταντά επώδυνο, ο γέρων άνθρωπος βρίσκει κάποια παρηγοριά στο θάνατο: «κι αυτό ήταν μια βέβαιη εκδίκηση και φόβος και παρηγοριά», λέει στον επισκέπτη της και απαριθμεί με  ήσυχη τρόπο την μασημένη αγανάκτησή της, τα κάποια παράπονά της. Αναφέρεται στην απαίσια συμπεριφορά των δούλων της απέναντί της και εξομολογείται με τα παραπάνω λόγια της, την ικανοποίησή της,  που σχετίζεται με την φήμη, και την διατήρηση αυτής μετά θάνατον. Η Ελένη έχει πειστεί ότι ο δεύτερος, ο ηθικός θάνατος των δούλων της, είναι απόλυτα βέβαιος, από την έποψη της απούσης μελλοντικής μνείας τους. Αυτό την ικανοποιεί, καθώς είναι άδικοι απέναντί της, εκμεταλλεύονται  τις μυϊκές της ικανότητες και κλέβουν ακόμη και τα έπιπλά της. Θεωρεί ότι είναι άξιοι μίας τέτοιας,  θείας τιμωρίας για τη συμπεριφορά τους απέναντί της, τώρα που είναι αδύναμη και δεν τη φοβούνται. Για τον εαυτό της είναι απόλυτα βέβαιη ότι ισχύει το αντίθετο. Η «παρηγοριά»  στην οποία αναφέρεται παραπάνω, οφείλεται στην πεποίθησή της και την από αυτήν ικανοποίησή της, ότι  το επερχόμενο τέλος  της, είναι άμεσα συνδεδεμένο με την αθανασία που της εξασφαλίζει η φήμη της (ο ποιητής είναι βέβαιος για την διατήρηση της μνήμης του στις επόμενες γενιές των Ελλήνων).

 

 

 

 

 

 

 

Δρ Πιπίνα Δ. Έλλη

Συγγραφέας - Ποιήτρια

Από τον Τόμο Γ' "Μελέτες Και απόψεις - Εκπρόσωποι της Λογοτεχνίας στην Ελλάδα"

Σύδνεϋ 1997

 

 

 

 

2. Σονάτα υπό το Σεληνόφως (1956), χωριστό τεύχος, Κέδρος, 7η έκδοση.


3. Γ. Ρίτσος, Τέταρτη Διάσταση, Φιλοκτήτης (1965),  1956-1972, Τόμος ΣΤ’, 9η έκδοση, Κέδρος.


4. Ορέστης (1966), αυτόθι.

5. Αίας (1969), αυτόθι.


6. Χρυσόθεμις (1970), χωριστό τεύχος, Κέδρος, 12η έκδοση.


7. Ελένη (1970) Χωριστό τεύχος, Κέδρος, 3η έκδοση.


8. Η επιστροφή της Ιφιγένειας (1972), Χωριστό τεύχος, Κέδρος, 6η έκδοση.

9. Παντελής Πρεβελάκης, Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος Συνολική Θεώρηση του έργου του,  Β’ έκδοση, Κέδρος, σ. 204.


10. Σύμφωνα με τον Πρεβελάκη (στο αυτό κείμενο, ο. π.) στο συγκεκριμένο ποίημα υπονοείται ο μύθος της Λήδας και του Γανυμήδη. Στη σελ. 11. ‘πούναι σα μια μεγάλη συνοδεία κύκνων-’  και πιο κάτω: ‘συνομίλησα με το Θεό...’

11. M. J. Jeffreys, Reading in the Fourth Dimension, Modern Greek Studies, 2, 1994, page 10.


12. Π. Πρεβελάκης, Μελετήματα, Αθήνα 1974, σ. 38.


13. M. J. Jeffreys, Reading in the Fourth Dimension, ibidem, p. 64.

 

14.   Ενωρίτερα, τον 19ο αι., αν και υπό διαφορετικές συνθήκες, ο  Δ. Σολωμός στον ύμνο προς την πολυπόθητη των Ελλήνων Ελευθερία, εκφράζει την προσωπική και ταυτόχρονα καθολική ανάγκη για την επίτευξή της, τη διατήρησή της και τις θυσίες που επιβάλλονται προς τον σκοπό αυτό,  Δ. Σολωμός, Άπαντα, εισαγωγή, κείμενα, μεταφράσεις γλωσσάριο, του Ν. Β. Τωμαδάκη, Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 1969.  

 

15. “We must accept the metaphor of the poetic mask”,  λέει ο Μ. Jeffreys. M. Jeffreys, Reading in the Fourth Dimension, ibid, p. 64.

 

16. Ο Γιάννης Ρίτσος μετάφρασε ποιήματα του Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι (1893 – 1930), Γιάννης Ρίτσος από το βιβλίο Μαγιακόβσκη, Ποιήματα, εκδόσεις Κέδρος.


17. «…κι όταν ακόμη...» Π. Πρεβελάκης, Μελετήματα, ο.π., σ. 29.


18. Η άλλοτε παντοδύναμη, γριά αρκούδα, με τον κρίκο τον περασμένο στην μύτη ήταν ένα θέαμα που απαντούσε συχνά στην ελληνική κοινωνία της εποχής του ποιητή.  Ο ιδιοκτήτης -ένας τσιγγάνος-, έπιανε την αρκούδα από μικρή την γύμναζε να κάνει διάφορα καμώματα όπως: χορό -ενώ αυτός χτυπούσε το ντέφι του-  κάποιες έξυπνες αλλά πολύ απλές ασκήσεις όπως να μαζεύει στο τέλος της ‘παράστασης’, τα μεταλλικά φτωχικά κέρματα που πρόσφεραν οι κάτοικοι που τους χάζευαν στις γειτονιές από όπου περνούσαν.


19. Γ. Ρίτσος, Σονάτα υπό το Σεληνόφως, ο. π., σ. 14.


20. Γ. Ρίτσος, Φιλοκτήτης, ο.π., σσ. 259-260.


21. Γ. Ρίτσος, Χρυσόθεμις, ο. π., σ. 8.

22. Γ. Ρίτσος, Χρυσόθεμις, ο. π., σ. 12.


23. Αυτόθι,  σ. 13.


24. Γ. Ρίτσος, Ελένη, ο. π., σ. 17.


25. Αυτόθι, σ. 17.

 

 

Διαβάστηκε 164 φορές
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Πολιτιστικο Σωματειο «οι κορυφαιοι»

Ποιοι Ειμαστε

Το mcnews.gr είναι ένα site, που φιλοδοξεί να δώσει στους αναγνώστες του αντικειμενική και ανεξάρτητη ενημέρωση, χωρίς υπερβολές, παραποιήσεις και σκοπιμότητες...

Διαβάστε περισσότερα