Η οροσειρά της Ιθώμης, τριγυρισμένη στη κορυφή με φωτοστέφανο, προμηνά τον ερχομό εκείνου που σπάταλα θα σκορπίσει έως εδώ κάτω, το «Μερολίθι» το φως! Κάποιο τζιτζίκι άρχισε κι όλα…

Μας Το λέει. Τ΄ ακούτε; Τζι-τζι, τζι, τζιτζιρίζει… «Σήμερα θα κάνει ζέστη πολύ, πάρα πολύ, τζι, τζι, τζι… Ο Άρχοντας της ημέρας, ντυμένος με τ΄ αστραφτερά τα χρυσά του, που σε θαμπώνουν, τόσο πολύ για να μην μπορείς να τον δεις, νάτος ξεπροβάλλει από τα ψηλότερη κορφή του βουνού! Χρυσίζουνε, στ΄ άγγιγμά του, οι μυριάδες δροσοσταλίδες, ικμάδα ζωής, πάνω στα φύλλα της ελιάς μας, του αμπελιού και της «σταφίδας», απ΄ τις αχτίδες που ρίχνει! Αχνά ακούγεται κάποιο τροκάνι που ΄χουν τα πρόβατα σαν βόσκουν πιο πέρα. Απ΄ τον Δημόσιο δρόμο, με βουητό μηχανής, σ΄ όλο το φόρτε, περνάει αστραπή, η κούρσα «Δημόσιας χρήσης», του Δυσέα. Ένα σκυλί πέρα στο χωριό, αλυχτά!...

Τρυγούνε κάτι όψιμα σταφύλια μαύρη σταφίδας στα Μπουγέϊκα και στα Γιαννοπουλέϊκα, σε «δεύτερο» και σε «τρίτο χέρι». Ακούγονται ως εδώ οι χαρούμενες φωνές των τριγυτάδων, ξεχωρίζουνε τα γυναικεία ξεφωνητά!
Σιγά-σιγά ο ήλιος ανεβαίνει ψηλά. Στα Παπασταθοπουλέϊκα ραβδίζουνε τις πολλές μυγδαλιές τους. Ακούμε τα ραβδιά, από χοντρά και μακριά καλάμια, καθώς πέφτουνε ρυθμικά, ή … αρρύθμιστα πάνω, στις κλάρες των δέντρων απ΄ τα χέρια των αγροτών!

Κάποιος μέρμηγκας «καβαλάρης» στρώθηκε κιόλας στη δουλειά, κουβαλώντας μισοψημένες ρόγες μαύρης «κορινθιακής» σταφίδας, στη φωλιά του, παρμένες απ΄ τ΄ αλώνι της «σταφίδας μας».

Γιατί εδώ και μέρες τρυγήσαμε την αμπελοσταφίδα! Απλώσαμε τσαμπιά-τσαμπιά, τα σταφύλια της, πάνω στο στενόμακρο τ΄ αλώνι. Το στρωμένο με γαλάζια γλίνα, για να κοιμηθεί επάνω της νωχελικά και να ψηθεί, απ΄ τον Αυγουστιάτικο ήλιο, με την ησυχία της ο καρπός της!

Αγριομελλίσια στ΄ αλώνι ζουζουνίζουνε μεθυσμένα πάνω απ΄ τον μισοζαρωμένο απ΄ την ξέρα, καρπό τούτο. Πότε-πότε βουτάτε πάνω του, και ρουφάνε ελάχιστες σταγόνες απ΄ το νέκταρ τους, για να το κάνουνε …μέλι!
Μεθυσμένοι από το βαρύ μελωμένο τ΄ άρωμά της μισοψημένης τούτης σταφίδας, θωρούμε, εγώ κι η γιαγιά μου, η Παναγιωτούλα Βορρέ – Τσετσενέκου, μιας χρονιάς κόπους… μεταλλαγμένους στ΄αλώνι σε μαύρο καρπό! Και σκεφτόμαστε: «Σε 4-5 μέρες ο καρπός αυτός θάναι έτοιμος ν’ αποχωριστεί το τσαμπί του! Με ειδικά «γράβαλα» και τσουγκράνες που θα σύρουμε πάνω του, εμείς, θα κάνουμε τούτο το χωρισμό του πραγματικότητα. Θα τον λιάσομε έτσι 2-3 μέρες ακόμα. Κι αφού τον μαζέψουμε, σωρούς-σωρούς, θα βγάλουμε την «μάκινα» την χειροκίνητη απ΄ το κατώϊ! Κι ένα σούρουπο, που ο ήλιος δεν καίει πια, κι έτσι η σταφίδα μας τούτη δεν θάναι … αναλυγωμένη με την ζέστη του, θ΄ αρχίσουμε το… «μακινάρισμα»! Που θα συνεχιστεί μέχρι το βράδυ αργά, κάτω από το φως της ,… «ασετυλίνης μας!».

Θα περάσουμε μ΄ αυτό τον τρόπο απ΄ την «μάκινα» την χειροκίνητη μηχανή, με τα γρανάζια, τη μεγάλη τη «φτερωτή» και τα «κόσκινα» όλη τούτη σοδειά μας! Έτσι η σταφίδα μας όλη θα καθαριστεί απ΄ τα υπολείμματα των τσαμπιών της, τα χώματα, τις πετρούλες, τα χαλικάκια, και τ΄ άλλα ξένα σώματα τ΄αλωνιού. Και καθαρή - καθαρή, θα σακιαστεί έτοιμη να παραδοθεί και να πουληθεί, στον έμπορο ή τον… ΑΣΟ, τον Αυτόνομο Σταφιδικό Οργανισμό μας! Κι ονειρευόμαστε με τα χρήματα που θα πάρουμε απ΄ την πούληση τούτη, να βγάλουμε τα χρέη μας! Και νάχουμε ένα απόθεμα για την φετεινή καλλιέργειά της, για να περάσουμε σαν… αγρότες μια χρονιά ολάκερη και να… ξαναχρεωθούμε στην Τράπεζα, μέχρι του χρόνου τέτοια εποχή!

Μα άλλα θέλει ο φτωχός κι άλλα θέλει ο… καιρός!

Τ΄ απογευματάκι φανήκανε μαύρα σύννεφα από τα βορειανατολικά, το βουνό των Λαλέων και του… Λάλα! Κι η τοπική παροιμία λέει για τώρα τον Αύγουστο τον τρυγητή: «Παν τα σύννεφα στη… Μάλη; Πάντεχε νερό δεν πιάνει! Παν τα σύννεφα στου «Λάλα»; Ξυπολήσουν και πιλάλα!...».

Πίναμε υπαίθριο καφέ ψημένο με ρεβύθι, στη σκιά του ανατολικού ισόγειου «χαγιατιού» του γείτονά μας του Μπάμπη του Τερζάκη, σαν είδαμε τα σύννεφα τούτα! Στην αρχή δεν δώσαμε… σημασία. Μα σε λίγο τα σύννεφα αυτά πλησίασαν, επικίνδυνα άρχισαν ν΄ αστράφτουνε σε όλο τον … ορίζοντά τους! Σε λίγο ακούσαμε και τα απόμακρα βαθιά… μπουμπουνηταριά τους!

Τότε ο Μπάμπης ο Τερζάκης που ήτανε και … θυμόσοφος, πετάχτηκε όρθιος και δείχνοντάς μας τα σύννεφα τούτα που πλησίαζαν για να μας… σκεπάσουν και να μας… καταπιούν, λέει:

- Νάτοι, τους βλέπετε; Ήρθανε οι… έμποροι να πάρουνε την… σταφίδα!

Πικρογελάσαμε με το ειρωνικό του τ΄ αστείο, και σαν να βάρεσε… συναγερμός, με κείνα τα λόγια του, τρέξαμε όλοι στ΄ αλώνια με την απλωμένη σταφίδα μας! Αρχίσαμε να δουλεύουμε… πυρετωδώς! Βγάλαμε τα αδιάβροχα τα «σταφιδόπανα», απ΄ το κατώϊ. Ξυποληθήκαμε… πυλαλώντας πάνω-κάτω στ΄ αλώνι, για να μην το.. ξεφτύσουμε απ΄την … γλίνα του με τα παπούτσια μας. Κι όπου χρειαστεί έτσι ξυπόλυτοι, να πατάμε ανάλαφρά και τις άκρες της σταφιδασμένης… σταφίδας μας, για να κάνουμε την δουλειά μας! Μπήξαμε σιδερένια και ξύλινα παλουκάκια, ένα γύρω στ΄αλώνια. Έπειτα σκεπάσαμε με τα «σταφιδόπανα» την σταφίδα. Τα δέσαμε, τα πανιά ΄κείνα, τεντώνοντάς τα, απ΄ τα σχοινιά τους, στα παλουκάκια τους. Μα το ξαφνικό εκείνο καλοκαιριάτικο το «μπουρίνι» μας πρόλαβε πάνω στο ζενίθ της δουλειάς μας. Ανοίξανε οι … καταρράχτες τ΄ ουρανού, μ΄ αστραπές, με βροντές, πρωτόγνωρες. Γινότανε κόλαση! Πολύ νερό, ποτάμι! Μέχρι να σκεπάσουμε όλα τ΄ αλώνια μας έτσι, γινήκαμε μούσκεμα,. «Παπάκια που παν στην… Ποταμιά». Τα μαλλιά μας το ίδιο! Έτρεχε η βροχή στο πρόσωπό μας και μας τύφλωνε! Καμιά φορά τελειώσαμε κι αποτραβηχτήκαμε μέσα στο κατώϊ για να… γλυτώσουμε! Απ΄ την αγωνία για το βιό μας που χανότανε μήτε… σκουπιστήκαμε, μήτε ξαλάξαμε! Και βλέπαμε μ΄ απόγνωση και πανικό την… καταστροφή μας! Γιατί τα μαύρα αυτά τα σύννεφα, πραγματικά ήτανε οι… έμποροι που πήρανε την… σταφίδα μας! Ο κατακλυσμός εκείνος της βροχής κράτησε ώρα. Αρχίσαμε να … φταρνιζόμαστε παγωμένοι, καθώς βλέπαμε η γης να σχηματίζει ποτάμια και ποταμάκια, χειμάρρους, καταρράχτες ολόκληρους με το νερό με τ΄ ασκί πούριχνε… επουράνια!

Τα ποτάμια και τα ποταμάκια, οι χείμαρροι κι οι καταρράχτες εκείνοι εισβάλανε ατίθασα και μ΄ ορμή στ΄αλώνια μας, παρασύρανε την απλωμένη σταφίδα μας και την σκορπίσανε μακριά στα… χωράφια! Έτσι μείναμε χωρίς… σταφίδα μ΄ αυτή την θεομηνία, την χρονιά εκείνη! Χωρίς σταφίδα, χωρίς βιός, χωρίς χρήμα, και … χρεωμένοι! Πως θα «βγάζαμε» την χρονιά που μας ερχότανε; Πώς θα ζούσαμε; Πως θα καλλιεργούσαμε; Θα διπλοχρεωνόμαστε στους τοκογλύφους και στην Αγροτική Τράπεζα; Μα θα μας έδιναν άλλο δάνειο; Κι αν μας ζητούσαν γι΄ αυτό να… υποθηκεύσουμε τα χτήματά μας; Τι θα κάναμε; Μα μέχρι να τα τακτοποιήσουμε όλ΄ αυτά, στο μυαλό και στην πράξη, πάντα θυμόμαστε τα θυμόσοφα λόγια, του Μπάμπη Τερζάκη, του γείτονά μας, που μας είπε για τα μαύρα σύννεφα που πλησιάζαν!

- Ήρθανε οι Εμπόροι να πάρουνε την σταφίδα!

…Όπως και την … πήρανε! Και πικρογελούαμε με την επαλήθευση και την λεπτή ειρωνεία των λόγων του τούτων! Γιατί τα λόγια του Λαού μας, όλες τις φορές είναι έτσι σοφά, φιλοσοφημένα ! Κι επειδή… υποτίθεται ότι είμαστε και… Δωριείς, Λάκωνες, θυμόμαστε εκείνο τ΄ αρχαίο: «Το λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν»!
Γιατί πραγματικά και τότε, κι… άλλοτε κυριολεχτικά ήρθανε οι… εμπόροι και την πήρανε την σταφίδα μας έτσι!
Μέσα από τα χέρια μας, τ΄ ανήμπορα να τιθασέψουνε την… φύση!

Τίτος Κοκκινέας (Δήμος Ζευγολάτης)

Συγγραφέας

Μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών