«Γρίβα μ’ σε θέλει ο βασιλιάς, όλος ο κόσμος κι ο ντουνιάς. / Σαν τι με θέλει ο βασιλιάς, όλος ο κόσμος κι ο ντουνιάς; / Άμα με θέλει για κακό, να ζώσω τ’ άρματα κι εγώ, / άμα με θέλει για καλό, ν' αλλάξω και να στολιστώ./ Θέλ' να σε κάνει στρατηγό, να διευθύνεις το στρατό…». Οι στίχοι του τραγουδιού αυτού εξυπηρετούν τους φιλοβασιλικούς κύκλους.

Σε παραλλαγή αντιβασιλικών κύκλων έχουμε: «Σαν τι με θέλει ο κερατάς! όλος ο κόσμος κι ο ντουνιάς;» Ο Θεόδωρος Γρίβας γεννήθηκε το 1797 στην Πρέβεζα, η καταγωγή του, όμως, ήταν από την σπουδαία κλεφταρματολική οικογένεια των Γριβαίων της Ακαρνανίας. Στην επανάσταση του 1821 συμμετείχε με δικό του στρατιωτικό σώμα. Το 1823 ήρθε σε ρήξη με τους οπλαρχηγούς Δημ. Μακρή, Γεώργιο Τσόγκα κ.ά., εξ αιτίας ακραίων πολιτικών παθών. Η πολεμική σύγκρουση έγινε στο χωρικό Κατοχή Μεσολογγίου τον Μάιο 1823. Με τη βοήθεια του Δήμου Τσέλιου ο Γρίβας διέσπασε τον αποκλεισμό και διέφυγε στο Μοριά. «Τι είν’ το κακό που γίνεται κι η ταραχή η μεγάλη, / στη μέση στο Ξερόμερο, στην Κατοχή στη χώρα; / το Θοδωράκη κλείσανε τα πέντε βιλαέτια…». Το 1836 κατέστειλε την εξέγερση στη Ρούμελη κατά του Όθωνα. Το 1847 ετέθη επικεφαλής κινήματος να καταψηφιστεί η Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου. Το 1854 (στα χρόνια του Κριμαϊκού πολέμου) επαναστάτησαν τα 19 χωριά του Ραδοβυζίου Άρτας (αρχηγοί Κοσσυβάκης, Κατσικογιάννης, Κοτσίλας κ.ά.). Απελευθερώνουν ολόκληρη την ορεινή περιοχή και το ιστορικό Πέτα. Εκεί καλούν τον Σπύρο Καραϊσκάκη, γιο του Γεωργίου Καραϊσκάκη, αξιωματικό και τον Θεόδωρο Γρίβα, να ηγηθούν του κινήματος. Αυτοί ανταποκρίνονται και η γενική αρχηγία ανατίθεται στον Γρίβα. Οι επαναστάτες για ένα βράδυ (31 Ιανουαρίου 1854) απελευθερώνουν την Άρτα, με ισχυρή χιονόπτωση. Ο Γρίβας, αν και έχασε την Άρτα, μετέφερε τον αγώνα προς Πέντε Πηγάδια, Γιάννενα και Μέτσοβο. Οι Μετσοβίτες επαναστάτησαν κατά των Τούρκων και κάλεσαν τον Γρίβα να ηγηθεί της εξεγέρσεως. Λέγεται ότι ο Γρίβας φόβισε τους Μετσοβίτες, και απαίτησε πολλά χρήματα, τα οποία και έλαβε. Ο Karl Marx γράφει στις 28 Απριλίου 1854 σε εφημερίδα του Λονδίνου, απαξιωτικές αναφορές για τον Γρίβα και τον Τζαβέλλα. Ομιλεί ο Marx για ληστεία των Μετσοβιτών. Η μάχη του Μετσόβου ήταν σκληρή και κράτησε τρεις ημέρες. Ο στρατηγός Γρίβας εγκατέλειψε την κωμόπολη και κατέφυγε στο Ζυγό. Οι Τούρκοι εισήλθαν στο Μέτσοβο, το δήωσαν και το λεηλάτησαν. Στις 27 Μαρτίου 1854 έκαψαν 400 σπίτια. «…Σ’ όλον τον κόσμο ξαστεριά, σ’ όλον τον κόσμο ήλιος, / και το καημένο Μέτσοβο όλο καπνούς και φλόγες. / Το κτύπησαν, το πάτησαν τ’ Αβδή πασά τ’ ασκέρια, / εννιά χιλιάδες ήτανε κι οχτώ χιλιάδες μπήκαν…», λέει το δημοτικό τραγούδι. Όμως η πορεία του Θ. Γρίβα κορυφώνεται και μετεωρίζεται τον Οκτώβριο του 1862. Η σχέση του Θ. Γρίβα με τον βασιλιά Όθωνα ήταν σχεδόν πάντοτε προβληματική και αντιθετική. Ο γιος του Δημητράκης Γρίβας, τον οποίο απέκτησε εκ του γάμου του με την κόρη της Μπουμπουλίνας Ελένη, χήρα του Πάνου Κολοκοτρώνη, συμμετείχε στο κίνημα της 31ης Ιανουαρίου 1862 στο Ναύπλιο κατά του βασιλιά Όθωνα. Το κίνημα αυτό πέτυχε προσωρινά, τελικά κάμφθηκε στις 24 Μαρτίου 1962, χορηγηθείσης πρότερον γενικής αμνηστίας. Ο Όθωνας διόρισε πρωθυπουργό τον Γενναίο Κολοκοτρώνη και την 1η Οκτωβρίου 1862 άρχισε περιοδεία στην Πελοπόννησο. Ενώ ο βασιλιάς βρισκόταν στην Καλαμάτα, στην Αθήνα εξερράγη επανάσταση και ο Όθωνας εκηρύχθη έκπτωτος. Κατέπλευσε στον Πειραιά, απηύθυνε χαιρετισμό στο λαό και εν τέλει με το αγγλικό πλοίο «Σκύλλα» αναχώρησε για τη Βενετία και ακολούθως στο Μόναχο.
Εν τω μεταξύ ο Θεόδωρος Γρίβας είχε επαναστατήσει ξεχωριστά κατά του βασιλιά Όθωνα. Κατέλαβε τη Βόνιτσα, σχημάτισε δική του κυβέρνηση με αρχηγό τον ίδιο και έφθασε στο Αγρίνιο. Εκεί πληροφορήθηκε την έξωση του Όθωνα και την επαναστατική θύελλα σε όλη την Ελλάδα. Κατέλαβε το Μεσολόγγι και διέλυσε τη φρουρά του. Μάλλον επρόκειτο να κινηθεί εναντίον της Αθήνας, για να καταλάβει την εξουσία, εκμεταλλευόμενος το δημιουργηθέν κενό. Ο Μπενιζέλος Ρούφος έστειλε στο Μεσολόγγι τον Αθανάσιο Κανακάρη Ρούφο, ο οποίος του προσέφερε 40.000 δραχμές και την προαγωγή του στο βαθμό του στρατάρχη, συμφωνούντος και του Δημητρίου Βούλγαρη. Η συνάντηση αυτή έγινε στις 23 Οκτωβρίου 1862. Λέγεται (Παύλος Καρολίδης) ότι ο Θ. Γρίβας εισέπραξε το ποσό των 40.000 δραχμών. Αναγνώστηκε η διαταγή της προαγωγής του σε στρατάρχη, ενώ ο Θ. Γρίβας έδειξε το σπαθί του και είπε: «Αυτό θα με κάνει στρατάρχη». Ο Γρίβας ήταν ήδη ετοιμοθάνατος, όταν συνέβαιναν όλα αυτά και τελικά πέθανε την επομένη ημέρα, 24 Οκτωβρίου 1862. Υποστηρίζεται η άποψη ότι ήθελε να καταλύσει τη βασιλεία και να μεταβάλει το πολίτευμα σε Προεδρική Δημοκρατία, με πρώτο Πρόεδρο τον ίδιο. Λέγεται ότι τα σχέδια αυτά περιήλθαν σε γνώση των Άγγλων και τον δηλητηρίασαν. Ο Γιάννης Κορδάτος, που υποστηρίζει την άποψη αυτή, μνημονεύει ως πηγή χειρόγραφο που του έδωσε ο στρατηγός Παπούλας το 1933. Ο Θεόδωρος Γρίβας είχε λεβέντικο παρουσιαστικό και ήταν λαοφιλής. Η λαϊκή φράση «σιγά τον πολυέλαιο» αναφέρεται σ’ αυτόν. Ο Βαυαρός βασιλιάς Όθωνας είχε καλέσει στ’ Ανάκτορα σε κάποια γιορτή και φουστανελοφόρους παλαιούς πολεμιστές του 1821, μεταξύ των οποίων και τον Γρίβα. Σε κάποια φιγούρα του δημοτικού χορού πήδησε αυτός ψηλά και κινδύνευσε ο πολυτελέστατος πολυέλαιος. Ακούστηκε τότε η φιλική παραίνεση: «Σιγά τον πολυέλαιο!». Ο λαός που αγάπησε και λάτρεψε τον Θεοδωράκη Γρίβα, παρόντα για 40 χρόνια στα εθνικά και πολιτικά πράγματα της χώρας, τον θρήνησε για καιρό. Φαίνεται ότι ο λαός δεν είχε πλήρη ενημέρωση για τον τόπο θανάτου του, που είναι το Μεσολόγγι και θεωρεί ότι είναι η Αθήνα. Αυτό εξάγεται από το σχετικό δημοτικό τραγούδι. Επίσης ο λαός αρνείται να δεχθεί ότι ο στρατηγός πέθανε αιφνίδια από παθολογικά αίτια. Θεωρεί και υπολαμβάνει ότι «βαρέθηκε», πέθανε δηλαδή σε μάχη, όπως ταιριάζει σε πολεμιστή. «Δεν κλαίτε χώρες και χωριά, δεν κλαίτε βιλαέτια, / δεν κλαίτε για το στρατηγό, το Θοδωράκη Γρίβα! / μας είπαν κάτι ψέματα, μας είπαν κάτι αλήθειες… / Μας είπαν πως τον βάρεσαν στο κάστρο στην Αθήνα… / Μήτε στην Κούλια φάνηκε, μήτε στο Μεσολόγγι. / Τον κλαιν τα παλικάρια του, τον κλαίνε κι οι δικοί του, / τον κλαίει και το Ξηρόμερο, τον κλαίει ο Βάλτος όλος».

Αυγερινός Ανδρέου
Συγγραφέας
Μέλος της εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών