Ποίηση ως πνευματική ανάβαση: ερμηνεία της Μεγάλης Εβδομάδας

Ποίημα: Μεγάλη Εβδομάδα
Συγγραφέας: Βασιλική Β. Παππά (ποιήτρια)
Κριτική προσέγγιση: Κωνσταντίνος Σακατζιάδης (Θεολόγος – Εκπαιδευτικός)

Μεγάλη Εβδομάδα

Μεγάλη Εβδομάδα. Εβδομάδα των Παθών.
Ώρα να αγγίξουμε την αλήθεια.
Ώρα να ανέβουμε το δικό μας ανήφορο
κουβαλώντας τα βάρη των παθών
Ώρα να απωλέσουμε τις αδυναμίες μας..
Ώρα να λάμψει από φως η ύπαρξή μας..
Ώρα να πλησιάσουμε στο Φως

… που διακρίνεται στην άκρη του τούνελ.

Το ακόλουθο κείμενο αποτελεί ερμηνευτική προσέγγιση του ποιήματος από τον Κωνσταντίνο Σακατζιάδη.

Το ποίημα της Βασιλικής Β. Παππά αρθρώνεται, κατά την άποψή μας, ως κλιμακωτή πνευματική «ανάβαση», ως μια εσωτερική «Κλίμακα» που θυμίζει συνειρμικά τα «στάδια» της ασκητικής παράδοσης της Εκκλησίας. H προστακτική επανάληψη της φράσης «Ώρα να…» δεν αποτελεί απλώς ένα ρητορικό εύρημα που υπηρετεί τις ανάγκες της ποιητικής σύνθεσης αλλά συνιστά ένα δυναμικό «κάλεσμα» μετα-νοίας: συμπυκνώνει απερίστροφα μια «πρακτική φιλοσοφία», όχι όμως ως ηθική διδασκαλία, αλλά ως την προαπαιτούμενη ασκητική κάθαρση και θεραπεία της ψυχής του ανθρώπου – μέλους της Εκκλησίας, ως το πρώτο, δηλαδή, βιωματικό στάδιο προς τον φωτισμό και την «κατά χάριν» θέωση του ανθρώπου.  
Η ποιήτρια υιοθετεί με ανεπιτήδευτη αμεσότητα την απλότητα του λόγου — μια απλότητα βαθιά ευαγγελική, αποτυπωμένη, προπάντων, στον ανυπέρβλητο λόγο του ίδιου του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού. Μακριά από κάθε θεωρητικισμό ή αυτάρεσκο ιντελεκτουαλισμό, το ποίημα κινείται, το δίχως άλλο, στον χώρο της βιωμένης εμπειρίας. Η δομή του κειμένου παραπέμπει στα διαδοχικά στάδια της κάθαρσης, του φωτισμού και της κοινωνίας με το άκτιστο Φως. Το «κουβαλώντας τα βάρη των παθών» δεν είναι άρνηση ή απαξία της ανθρώπινης τραγικότητας, αλλά συνειδητή ανάληψή της. Μια σταυρική αποδοχή που θυμίζει την ευαγγελική προτροπή: «αράτω τον σταυρόν αυτού». Η απώλεια των αδυναμιών δεν νοείται εδώ (φευ) ως ηθικιστική αυτοτελείωση, αλλά ως απελευθέρωση, πρωταρχικά, 

από τη φιλαυτία, τη μήτρα των παθών, κατά τον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή (Κεφάλαια Περί αγάπης, 1η εκατοντάδα).

Η πορεία αυτή δεν αυτονομείται σε έναν (αδιέξοδο) ανθρωποκεντρισμό. Νοηματοδοτείται αποκλειστικά υπό το φως της Ανάστασης. Το πασχάλιο «Φως» προς το οποίο, διαμέσου της πένθιμης συνοδοιπόρευσης με τον Πάσχοντα Υιό του Ανθρώπου, κατευθύνεται η ποιητική ύπαρξη είναι, σαφώς, χριστολογικό και εσχατολογικό. Δεν πρόκειται για αφηρημένη εσωτερικότητα, αλλά για μετοχή στο μαρτύριο και τη ζωή του Αναστημένου. Έτσι, το ποίημα εγγράφεται οπωσδήποτε σε μια εκκλησιολογική προοπτική: η ατομική μετάνοια και κάθαρση, ως εντασσόμενη στο Σώμα της Εκκλησίας, υπό το φως της Ανάστασης, της Βασιλείας του Θεού, αποκτά αληθινό νόημα.

Εν κατακλείδι, η σύνθεση της Βασιλικής Β. Παππά οικοδομείται, κατά τη γνώμη μας, με καθαρά χριστοκεντρικά και συγχρόνως, εσχατολογικά υλικά. Αξιοποιεί, με ποιητική οικονομία, την ασκητική μεθοδολογία της παράδοσης και αντιφεγγίζει μια υπαρξιακή εμπλοκή στο γεγονός της Εκκλησίας. Πρόκειται για ποίηση που δεν περιγράφει απλώς την πνευματική πορεία, αλλά αντηχεί ως χαρμόσυνο σάλπισμα, επιτακτικό και σωτήριο..